Kawa bezkofeinowa – jak powstaje, ile ma kofeiny i czy jest zdrowa?

Kawa bezkofeinowa to wciąż prawdziwa kawa – z tych samych ziaren, z których przed paleniem usunięto większość kofeiny. Sięgają po nią osoby, które chcą ograniczyć kofeinę: wieczorem, w ciąży, podczas karmienia piersią albo po prostu dlatego, że źle ją znoszą. W tym poradniku wyjaśniamy, ile kofeiny zostaje w kawie bezkofeinowej, jak się ją robi (metody CO₂, Swiss Water, octan etylu i chlorek metylenu), co mówią przepisy UE i badania o jej wpływie na zdrowie oraz jak wybrać dobrą kawę bezkofeinową.

Ile kofeiny ma kawa bezkofeinowa?

Kawa bezkofeinowa ma kofeinę – tylko znacznie mniej niż zwykła. Ziarna zwykłej kawy zawierają zwykle od 1,0 do 2,5% kofeiny [9]. Dekofeinizacja usuwa jej większość, ale nigdy całość.

Kiedy kawa jest „bezkofeinowa”? Normy

Dla kawy palonej – ziarnistej i mielonej – nie ma jednej normy unijnej. W większości krajów europejskich, a także w USA i Kanadzie, za bezkofeinową uznaje się kawę zawierającą najwyżej 0,1% kofeiny [3]. W Niemczech zapisano to w rozporządzeniu o kawie: kawa oznaczona jako „entkoffeiniert” może mieć najwyżej 1 g kofeiny na kilogram suchej masy [9]. Dla kawy rozpuszczalnej limit wynika z prawa UE: określenie „bezkofeinowa” wolno stosować, jeśli bezwodnej kofeiny jest nie więcej niż 0,3% suchej masy pochodzącej z kawy [10].

Czy producenci trzymają się tych granic? Bawarski urząd ds. zdrowia i bezpieczeństwa żywności (LGL) przebadał w latach 2022–2025 aż 326 kaw bezkofeinowych ze sklepów. Za dużo kofeiny miały tylko 3 próbki (0,9%) – wszystkie w postaci kawy mielonej [9].

Ile kofeiny jest w filiżance?

Łatwo to też oszacować samodzielnie: przy granicy 0,1% porcja 10 g kawy bezkofeinowej zawiera najwyżej ok. 10 mg kofeiny. Dla porównania EFSA uznaje, że u zdrowych dorosłych pojedyncza dawka do 200 mg i spożycie do 400 mg kofeiny dziennie nie budzą zastrzeżeń [6]. Autorzy pomiarów w kawiarniach przypominają jednak, że osoby, które z powodów zdrowotnych muszą unikać kofeiny, powinny wiedzieć, że kawa bezkofeinowa nadal ją zawiera [1].

Jak powstaje kawa bezkofeinowa? Metody dekofeinizacji

Kofeinę usuwa się zawsze z zielonych, jeszcze niepalonych ziaren. Schemat jest podobny we wszystkich metodach: ziarna najpierw nawilża się wodą lub parą, potem wypłukuje się z nich kofeinę, a na koniec suszy – i dopiero wtedy trafiają do palarni. Metody różnią się tym, czym „wyciąga się” kofeinę: wodą, dwutlenkiem węgla albo rozpuszczalnikiem organicznym [3].

Krótka historia: od benzenu do CO₂

Pierwszą przemysłową metodę opracował bremeński kupiec Ludwig Roselius. Jako rozpuszczalnika używał benzenu, swój sposób opatentował w 1905 r., a rok później założył firmę Kaffee HAG. Pierwsza kawa bezkofeinowa w sprzedaży zawierała jednak ślady benzenu. Później zastąpiono go mniej toksycznymi rozpuszczalnikami: dichlorometanem i octanem etylu. W 1967 r. Kurt Zosel z Instytutu Maxa Plancka w Mülheim zauważył, że kofeinę rozpuszcza dwutlenek węgla w stanie nadkrytycznym, a trzy lata później zgłosił patent na dekofeinizację kawy tą metodą [11].

Metody dekofeinizacji kawy – porównanie

Dekofeinizacja CO₂. W metodzie opisanej przez Zosela ziarna nawilża się parą i gorącą wodą, a dwutlenek węgla doprowadza do stanu nadkrytycznego – w patencie np. w temperaturze 70°C i pod ciśnieniem 162 bar. Przepływający przez ziarna CO₂ zabiera kofeinę, którą następnie zatrzymuje filtr z węgla aktywnego, a gaz wraca do obiegu [11]. Metoda nie wymaga rozpuszczalników organicznych.

Swiss Water i inne metody wodne. W procesie Swiss Water® zielone ziarna zanurza się w tzw. ekstrakcie z zielonej kawy (GCE) – wodzie nasyconej rozpuszczalnymi składnikami kawy, ale bez kofeiny. Kofeina przechodzi z ziaren do roztworu, który następnie przepływa przez filtry węglowe zatrzymujące kofeinę i wraca do obiegu [13]. Metodą wodną jest też meksykański Mountain Water, opatentowany w 1987 r. [13].

Octan etylu, czyli „sugar cane decaf”. Octan etylu to związek występujący naturalnie m.in. w owocach. Kolumbijski zakład, który stosuje tę metodę, opisuje ją jako połączenie wody źródlanej i octanu etylu otrzymywanego z trzciny cukrowej [13]. W UE octan etylu należy do rozpuszczalników dopuszczonych bez szczegółowych limitów, pod warunkiem stosowania dobrej praktyki produkcyjnej [4].

Dichlorometan (chlorek metylenu). To rozpuszczalnik, który w UE wolno stosować w żywności wyłącznie do dekofeinizacji kawy i herbaty (oraz usuwania z nich substancji drażniących i goryczy). Jego pozostałość w kawie palonej nie może przekraczać 2 mg/kg [4]. Więcej o tym, co wiadomo o jego bezpieczeństwie, piszemy niżej.

Kawa bezkofeinowa BIO – jaka metoda?

W żywności ekologicznej wolno stosować tylko te substancje pomocnicze, które zostały dopuszczone do produkcji ekologicznej [12]. Na unijnej liście są m.in. woda, dwutlenek węgla i węgiel aktywny – nie ma na niej octanu etylu ani dichlorometanu [12]. Dlatego w kawach bezkofeinowych z unijnym certyfikatem ekologicznym spotyka się metody wodne i CO₂. Czym jeszcze różni się kawa z certyfikatem, wyjaśniamy w artykule Ekologiczna kawa specialty – czym różni się od zwykłej kawy?

Jak smakuje kawa bezkofeinowa?

Dobrze przygotowana kawa bezkofeinowa smakuje jak kawa, ale nie zawsze tak samo jak ta sama kawa z kofeiną. Razem z kofeiną z ziaren ubywa części związków, z których podczas palenia powstaje aromat. Badacze tłumaczą tym lżejszy, „płaski” smak części kaw bezkofeinowych: miały one mniej pirazyn, odpowiadających za orzechowe, prażone i czekoladowe nuty, bo w czasie dekofeinizacji ziarna tracą część sacharozy – w cytowanych badaniach ziarna Arabiki dekofeinizowane dichlorometanem traciły jej ok. 60% [3].

Poza kofeiną kawa bezkofeinowa ma jednak podobny skład jak zwykła [5], w tym polifenole. Twierdzenie, że którakolwiek metoda usuwa wyłącznie kofeinę i nie zmienia niczego innego, jest więc uproszczeniem. Dlatego w kawie bezkofeinowej szczególnie liczą się dobre ziarna i staranne palenie.

Czy kawa bezkofeinowa jest zdrowa, czy szkodliwa?

Ta i kolejne części dotyczą zdrowia. Mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarza.

Najwięcej danych pochodzi z badań obserwacyjnych, w których porównuje się zdrowie osób pijących różne ilości kawy. W dużym przeglądzie parasolowym opublikowanym w „BMJ” (ponad 200 metaanaliz) kawa bezkofeinowa wiązała się z niższym ryzykiem zgonu z wszystkich przyczyn i z przyczyn sercowo-naczyniowych – najwyraźniej przy 2–4 filiżankach dziennie i w podobnym stopniu jak kawa z kofeiną. Autorzy nie znaleźli przekonujących powiązań kawy bezkofeinowej ze szkodą dla zdrowia. Zastrzegli jednak, że osoby pijące kawę bezkofeinową mogą różnić się od pozostałych, a badania obserwacyjne nie dowodzą związku przyczynowego [5].

Pozostałości rozpuszczalników – czy jest się czego bać?

Najwięcej pytań budzi dichlorometan. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza go do grupy 2A – „prawdopodobnie rakotwórczych dla ludzi” – na podstawie wystarczających dowodów z badań na zwierzętach i ograniczonych danych u ludzi, dotyczących głównie narażenia w pracy [14]. W pomiarach z lat 70. jego pozostałości w kawie bezkofeinowej wynosiły od poniżej 0,05 do 4,04 mg/kg. IARC przytacza też dane z 2000 r., według których większość zakładów zrezygnowała z tego rozpuszczalnika z powodu obaw o pozostałości [14]. Obecnie w UE pozostałość dichlorometanu w kawie palonej nie może przekraczać 2 mg/kg [4].

W 2025 r. opublikowano analizę danych ok. 121 tys. osób obserwowanych nawet przez 36 lat. Picie kawy bezkofeinowej nie wiązało się w niej z większym ryzykiem nowotworów ogółem. U mężczyzn, którzy nigdy nie palili, zaobserwowano natomiast wyższe ryzyko raka pęcherza moczowego – według autorów wymaga to dalszych badań [15].

Octan etylu i CO₂ należą w UE do rozpuszczalników uznanych za bezpieczne dla konsumentów przy stosowaniu zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną [4]. Jeśli chcesz uniknąć rozpuszczalników organicznych, wybieraj kawę dekofeinizowaną metodą CO₂ lub wodną. Jeśli metody nie ma na opakowaniu, zapytaj palarnię.

Akrylamid i ochratoksyna A w kawie bezkofeinowej

Kawa bezkofeinowa jest palona tak samo jak zwykła, więc zawiera akrylamid, który powstaje podczas palenia każdej kawy. Obowiązuje ją też ten sam poziom odniesienia UE dla kawy palonej: 400 µg/kg [16]. W przebadanej próbce naszej kawy bezkofeinowej akrylamid wyniósł 205 µg/kg, a ochratoksyna A – poniżej 0,5 µg/kg (SGS Polska, sprawozdanie nr SB/95946/07/2026). Wyniki wszystkich naszych kaw ze skanami sprawozdań znajdziesz na stronie Kawa bez mykotoksyn? Wyniki badań SGS, a czym są obie substancje, wyjaśniamy w poradniku Ochratoksyna A i akrylamid w kawie.

Czy kawa bezkofeinowa podnosi ciśnienie, pobudza i jest moczopędna?

Czy kawa bezkofeinowa podnosi ciśnienie?

Ciśnienie krótkotrwale podnosi kofeina. W metaanalizie badań z udziałem osób z nadciśnieniem 200–300 mg kofeiny podnosiło ciśnienie skurczowe średnio o 8,1 mmHg, a rozkurczowe o 5,7 mmHg – na co najmniej 3 godziny. W badaniach trwających 2 tygodnie kawa nie podnosiła jednak ciśnienia w porównaniu z kawą bezkofeinową lub dietą bez kofeiny [17].

W 12-tygodniowym badaniu z podwójnie ślepą próbą 45 zdrowych osób piło po 5 filiżanek kawy dziennie. Po zamianie zwykłej kawy na bezkofeinową ciśnienie spadło nieznacznie: skurczowe średnio o 1,5 mmHg, a rozkurczowe o 1,0 mmHg [18]. Kawa bezkofeinowa nie podnosi więc ciśnienia tak jak kofeina, ale nie jest sposobem na leczenie nadciśnienia – w tej sprawie kieruj się zaleceniami lekarza.

Czy kawa bezkofeinowa pobudza?

Nie tak jak zwykła kawa. W tym samym badaniu 5 filiżanek kawy bezkofeinowej dostarczało łącznie ok. 40 mg kofeiny dziennie, a 5 filiżanek zwykłej kawy – 445 mg [18]. Według EFSA już pojedyncza dawka 100 mg kofeiny może u części dorosłych skracać i pogarszać sen, zwłaszcza gdy przyjmie się ją przed snem [2]. Dlatego kawa bezkofeinowa jest dobrym wyborem na wieczór. Osoby bardzo wrażliwe na kofeinę mogą jednak odczuć nawet niewielką ilość, która w niej zostaje [1].

Czy kawa bezkofeinowa jest moczopędna?

Działanie moczopędne ma kofeina – i to dopiero w większej dawce. Według przeglądu badań ilość oddawanego moczu krótkotrwale zwiększa dawka co najmniej 250–300 mg kofeiny u osób, które przez dłuższy czas jej nie przyjmowały. U osób pijących kawę regularnie rozwija się tolerancja, a kofeina w ilościach typowych dla filiżanki kawy czy herbaty nie działała moczopędnie [19]. Kawa bezkofeinowa, z kilkoma miligramami kofeiny w filiżance, nie odwadnia – możesz ją liczyć do wypijanych płynów.

Kawa bezkofeinowa w ciąży i przy karmieniu piersią

Ta część nie jest poradą medyczną. O diecie w ciąży i podczas karmienia rozmawiaj z lekarzem prowadzącym lub położną.

Według EFSA spożycie do 200 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł przez kobiety w ciąży nie budzi zastrzeżeń dla płodu. U kobiet karmiących piersią zastrzeżeń dla dziecka nie budzą pojedyncze dawki i codzienne spożycie do 200 mg [6]. W przeglądzie parasolowym „BMJ” ciąża była jedynym obszarem, w którym szkodliwe powiązania z piciem dużych ilości kawy utrzymywały się po uwzględnieniu palenia papierosów – m.in. z niską masą urodzeniową, porodem przedwczesnym i utratą ciąży [5].

Kawa bezkofeinowa pozwala zachować kawowy rytuał przy znacznie mniejszej ilości kofeiny: duży kubek zawierał w pomiarach od 0 do 13,9 mg [1], a filiżanka zwykłej kawy przelewowej – ok. 90 mg [2]. Do limitu 200 mg liczy się jednak kofeina ze wszystkich źródeł, także z herbaty, coli, czekolady i napojów energetycznych [2].

Czy w ciąży można pić kawę bezkofeinową? To jeden ze sposobów na ograniczenie kofeiny. Ile kawy pić, najlepiej ustalić z lekarzem – zwłaszcza przy nadciśnieniu, anemii lub przyjmowaniu leków. Przy anemii pamiętaj też o wpływie kawy na wchłanianie żelaza.

Kawa bezkofeinowa a żelazo i magnez

Kawa – także bezkofeinowa – może zmniejszać wchłanianie żelaza z posiłku. Dotyczy to żelaza niehemowego, którego głównym źródłem są produkty roślinne. W klasycznym badaniu filiżanka kawy wypita do posiłku zmniejszała wchłanianie żelaza z 5,88% do 1,64% w przypadku kawy przelewowej i do 0,97% w przypadku rozpuszczalnej. Im mocniejsza kawa, tym silniejszy był ten efekt [7].

Odpowiadają za to polifenole, a nie kofeina. W innym badaniu wchłanianie żelaza hamowały również napary ziołowe bez kofeiny – np. mięta pieprzowa o 84%, a rumianek o 47% – a siła efektu zależała od ilości polifenoli w napoju [8]. Kawa bezkofeinowa zawiera polifenole, bo poza kofeiną ma podobny skład jak zwykła [5], więc można się spodziewać podobnego działania.

Praktyczna wskazówka: w cytowanym badaniu kawa wypita godzinę przed posiłkiem nie zmniejszała wchłaniania żelaza, a wypita godzinę po posiłku – tak samo jak do posiłku [7]. Jeśli masz niedobór żelaza lub jesteś w ciąży, pij kawę między posiłkami, najlepiej co najmniej godzinę przed jedzeniem, i nie popijaj nią preparatów żelaza.

Czy kawa bezkofeinowa wypłukuje magnez? Nie ma na to dowodów. Zwiększone wydalanie magnezu z moczem obserwowano po kofeinie: w badaniu, w którym uczestnicy przyjęli dwie dawki po 3 mg kofeiny na kilogram beztłuszczowej masy ciała, dobowa utrata magnezu wzrosła o 0,16 mmol, czyli ok. 4 mg [20]. Kawa bezkofeinowa zawiera tylko niewielkie ilości kofeiny, więc ten mechanizm ma w jej przypadku marginalne znaczenie.

Kawa bezkofeinowa a żołądek i refluks

Kawa bezkofeinowa nie jest napojem obojętnym dla żołądka. W dużym badaniu prospektywnym z udziałem ponad 48 tys. kobiet ryzyko objawów refluksu rosło wraz z liczbą wypijanych porcji kawy, a wyniki były podobne niezależnie od zawartości kofeiny [21]. Jeśli masz zgagę, spróbuj mniejszych porcji i obserwuj, jak reagujesz. Jak wybrać i parzyć kawę przy wrażliwym żołądku, piszemy w poradniku Kawa łagodna dla żołądka, a jak kawa działa na żołądek i jelita – w artykule Wpływ kawy na przewód pokarmowy.

Jak wybrać dobrą kawę bezkofeinową? 6 wskazówek

1. Sprawdź metodę dekofeinizacji. CO₂ i metody wodne nie wymagają rozpuszczalników organicznych. Jeśli na opakowaniu nie ma tej informacji, zapytaj palarnię.
2. Szukaj certyfikatu ekologicznego UE (zielony listek). W produkcji ekologicznej nie wolno stosować octanu etylu ani dichlorometanu [12].
3. Zwracaj uwagę na datę palenia i wybieraj kawę świeżo paloną – tak jak w przypadku zwykłej kawy.
4. Wybieraj kawę z opisanym pochodzeniem: kraj, region, odmiany, sposób obróbki. To wskazówka, że palarnia zna swój surowiec.
5. Sprawdź, czy palarnia publikuje wyniki badań – np. ochratoksyny A i akrylamidu – z numerem sprawozdania i nazwą laboratorium.
6. Ziarnista czy mielona? Kawa ziarnista dłużej zachowuje aromat. Jeśli nie masz młynka, wybierz kawę mieloną pod swoją metodę parzenia.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy kawa bezkofeinowa ma kofeinę?

Tak, ale niewiele. W pomiarach kaw bezkofeinowych z kawiarni duży kubek (473 ml) zawierał 0–13,9 mg kofeiny, a porcja bezkofeinowego espresso 3,0–15,8 mg [1]. Zwykła kawa przelewowa (200 ml) to ok. 90 mg [2].

Czy kawę bezkofeinową można pić wieczorem?

Dla większości osób to dobry wybór na wieczór. EFSA zwraca uwagę, że już 100 mg kofeiny przyjęte przed snem może u części dorosłych pogarszać sen [2], a w filiżance kawy bezkofeinowej jest jej kilka miligramów [1]. Osoby bardzo wrażliwe mogą ją jednak odczuć.

Czy dekofeinizacja CO₂ jest lepsza niż Swiss Water?

Obie metody nie wymagają rozpuszczalników organicznych [11, 13] i obie są zgodne z zasadami produkcji ekologicznej [12]. Nie znamy badań, które wskazywałyby jedną z nich jako zdrowszą. Na smak filiżanki wpływają też jakość ziaren i palenie.

Czy „sugar cane decaf” to kawa bez chemii?

To kawa dekofeinizowana octanem etylu, który w tej wersji otrzymuje się z trzciny cukrowej [13]. Octan etylu jest w UE dopuszczonym rozpuszczalnikiem [4], ale nie ma go na liście substancji dozwolonych w produkcji ekologicznej [12]. Zamiast hasła „bez chemii” lepiej więc sprawdzać, jaka metoda została użyta.

Czy kawa bezkofeinowa jest kwaśna i czy szkodzi na żołądek?

Kawa bezkofeinowa może wywoływać zgagę podobnie jak zwykła – w dużym badaniu ryzyko objawów refluksu nie zależało od zawartości kofeiny [21]. Kwasowość i odczucie smaku zależą bardziej od ziaren i palenia niż od samej dekofeinizacji. Więcej przeczytasz w poradniku Kawa łagodna dla żołądka.

Czy kawa bezkofeinowa nadaje się do ekspresu i kawiarki?

Tak. Kawę bezkofeinową parzy się tak samo jak zwykłą – w ekspresie ciśnieniowym, kawiarce, dripie czy French pressie. Wystarczy dobrać stopień mielenia do metody parzenia.

Źródła